ایمیل چیست؟ یکی از کاربردهای اینترنت فرستادن و دریافت نامه‌های الکترونیکی است؛ نامهٔ الکترونیکی پرونده‌ای است که از طریق شبکهٔ اینترنت برای مخاطبی که دارای آدرس ایمیل است، فرستاده می‌شود.

e-mail مخفف Electronical Mail، نامه‌ای الکترونیکی است که از طریق اینترنت فرستاده می‌شود. سرویس ایمیل e-mail service سامانه‌ای است که این خدمات را ارائه می‌کند. نشانی پست الکترونیکی e-mail address، نشانی است که برای ایمیل یا هر شخص مشخص شده‌است.
از جمله خدمات‌دهندگانی که به صورت رایگان به افراد، یک پست الکترونیک (ایمیل) ارائه می‌دادند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
بین المللی:
1. GMail
2. Yahoo Mail
3. Hotmail
4. AOL
5. BigString
6. My Way
7. HotPop
ایرانی:
1. میل‌فا
2. صبامیل
3. میهن میل
4. نوآور



تاریخچه ایمیل
در چهل سال اخیر، ایمیل از یک ابزار محدود و قابل استفاده تنها برای تعداد کمی از دانشمندان علوم رایانه به یک ابزار ارتباطاتی پرقدرت در سطوح شخصی و حرفه ای تبدیل شده است.
اولین ایمیل را یک مهندس انفورماتیک به نام "ری تاملینسون" اواخر سال 1971 ارسال کرد. یکسال بعد، این مهندس جوان، یک سیستم ویژه را برای تبادل انفورماتیک پیامها میان دانشگاهها از طریق سیستم یکپارچه اینترنت ARPANET راه اندازی کرد.
رویدادهای مهم مرتبط به ایمیل به شرح زیر است:
1971: ری تاملينسون، يک مهندس کامپيوتر، نخستين يادداشت را از يک کامپيوتر به يک کامپيوتر ديگر به صورت نامه الکترونيکی می فرستد: QWERTYUIOP تاملينسون اکنون به ياد ندارد که پيامش چه چيزی می خواست بگويد.
1978: اولین سیستم الکترونیک ارسال پیامهای خارج از شبکه دانشگاهها راه اندازی شد.
1978: اولين نسخه های جستجوگرهای وب معرفی می شود.
1982: برای اولین بار واژه "ایمیل" استفاده شد و "اسکات فالمن" اولین صورتک خندان را اختراع کرد :-)
1997: مایکروسافت سرویس پست الکترونیک "هات میل" را به مبلغ ۴۰۰ ميليون دلار خریداری و سپس برنامه outlook خود را منتشر می کند.
2004: حروف اختصاری که هنگام نوشتن چت و ایمیل به کار می روند وارد فرهنگ لغات آکسفورد شدند.
2004: خدمات پيام رسانی چند رسانه ای يا Multimedia Messaging Service ايميل های چند رسانه ای به بازار معرفی می شود.
2004:فيس بوک معرفی می شود. در نخستين ماه ۱۹۵۰۰ دانشجو نامنويسی می کنند.
2004:جستجوگر گوگل جی ميل را معرفی می کند.

2011: واژه e-mail به email تغییر یافت.
پروتکل ها
سرور‌هاي ايميل از پروتكل‌هاي SMTP و POP3 يا IMAP برای ارسال و دریافت ایمیل استفاده مي‌كنند.
SMTP
مخفف عبارت Simple Mail Transfer Protocol به معنی قرارداد سادهٔ نامه‌رسانی است.پروتکل SMTP به طور رسمی در سال 1982 منتشر شد.
پروتکلی استاندارد برای تبادل نامه های الکترونیکی (Email) در اینترنت می باشد .در گذشته میل سرور ها در شبکهاینترنت برای ارسال و دریافت Email ها از این پروتکل استفاده می کردند.
شما وقتی به MailBox خود در اینترنت مراجعه می کردید برای ارسال و دریافت Email ها با واسطه یک سایت مثلا YahooMail از این پروتکل استفاده می کردید. در حالی که در برنامه هایی که طرف کلاینت قرار دارند و برای ارسال و دریافت Email طراحی شده اند ، تنها هنگام ارسال Email از این پروتکل استفاده می کنند.
SMTP فقط به نام کاربری و دامنه نیاز دارد تا مستقیم پیغام را به سمت گیرنده مسیریابی کند. SMTP امروزه یک پروتکل ارسال است و برای دریافت مناسب نیست، به همین دلیل برای دریافت ایمیل به جای SMTP از پروتکل‌های دریافت ایمیل مثل IMAPو POP استفاده می‌شود.


POP3
مخفف عبارت Post Office Protocol 3 به معنی پروتکل دفتر پست است و یک پروتکل استاندارد برای دریافت ایمیل از سرور است. به طور خلاصه کارش این است که نامه‌های شما را بدون مراجعه مستقیم به صندوق پستی با استفاده از نرم افزارهای ویژه مثل Outlook بر روی هارد ذخیره می‌کند. در حالت پیش‌فرض تمام نامه‌های موجود در پوشه Inbox از روی سرور به پوشه Inbox محلی روی هارد دیسک منتقل شده و از روی سرور حذف می‌گردند. از مزایای pop3 این است که به صورت OffLine (عدم اتصال به سرور پست الکترونیک) نیز می‌توانید نامه‌های الکترونیکی خود را که قبلاً دانلود کرده‌اید ببینید.
مزیت داشتن ایمیل 3pop این است که شما می‌توانید ایمیل‌های خود را از طریق نرم‌افزارهای مدیریت میل دریافت نمایید. میل‌های خود را در سیستم خود آرشیو نمایید و ایمیل‌های خود را بصورت آفلاین مطالعه نمایید. سرعت دریافت و ارسال ایمیل با این روش بسیار بیشتر از حالتی است که بصورت وب میل و مرورگر صورت می‌گیرد. همچنین شما می‌توانید نامه‌های خود را با کمک ویرایشگر قوی که در نرم‌افزارهای مدیریت میل وجود دارد تایپ نموده، تصویر یا هرگونه فایل بر روی سیستم خود را ضمیمه نامه کرده و تنها برای ارسال نامه به اینترنت متصل شوید که مسلما در وقت و هزینه شما در اینترنت صرفه جویی خواهد شد.
با استفاده از نرم افزارهاي ايميل مثل Microsoft Outlook و Thunderbird مي‌توانيد از قابليت POP3 هم استفاده کنيد. هربار که به اينترنت متصل مي‌شويد اين برنامه‌ها تمام اطلاعات ايميل شما را روي کامپيوترتان مي‌ريزد.

نکته:در استفاده از این پروتکل برای افزایش سرعت دستیابی به پیام‌ها سعی کنید حجم و تعداد نامه‌ها در پوشه‌ی Inbox بر روی سرویس‌دهنده‌ کم باشد.



IMAP

IMAP مخفف عبارت Internet Message Access Protocol می باشد که به معنای پروتکل دسترسی به پیغام اینترنتی می باشد که در سال 1986 به عنوان پروتکل کنترل از راه دور توسط mark crispin طراحی شد که به عنوان یک پروتکل برای بازیابی محتوای mail box قرار گرفت.
این پروتکل در لایه کاربردی بر روی PORT 143 قرار دارد وبه سرویس گیرنده ها اجازه دسترسی به ایمیل بر روی سرویس دهنده از طریق کنترل از راه دور را میدهد .
همچنین IMAP اجازه دسترسی همزمان چند سرویس گیرنده به یک MAIL BOX را میدهد

نسخه اصلی IMAP به نام پروتکل دسترسی به میل به طور موقت بود، پروتکل موقت خیلی سریع جای خود را با پروتکل دسترسی محاورهای میل عوض کرد
با ظهور MIME , IMAP2 توسعه پیدا کرد به صورتی که می توانست یک سری دستورات را انجام دهد و همچنین توانست مدیریت بیشتری در mail box داشته باشد مانند ( ایجاد , پاک کردن , تغیر نام و همچنین upload کردن یک file ) که این عملیات در نسخه IMAP2 غیر قابل انجام بود و این نسخه جدید را imap2bis نامیدند اما این نسخه با تمام خصوصیاتش هرگز انتشار نیافت.

IMAP3 در سال 1990 برای انجام وظایف IMAP2BIS طراحی شد. طرح پیشنهادی IMAP3 که هرگز به مرحله اجرا نرسید , تصمیم گرفتIMAP2BIS را به IMAP4 تغیر نام دهد که در نهایت یک پروتکل دسترسی به پیام های اینترنتی را تائید و گسترش دادند. نسخه جدید IMAP4 با IMAP2BIS,IMAP2 سازگاری بالائی دارد گر چه هر دو آنها تقریبا منسوخ شده هستند .

مقایسه‌ی پروتکل IMAP و POP3
1- پروتکل pop3 نامه‌های الکترونیکی موجود در پوشه‌ی Inbox روی سرویس‌دهنده‌ را مرور کرده و تمام پیام‌های جدید را یک مرتبه و خیل سریع بر روی کامپیوتر شما دانلود می‌کند. پروتکل IMAP سربرگ (Headers) تمام پیام‌های جدید را دانلود کرده و زمانی که شما قصد خواندن آن پیام را دارید و بر روی آن کلیک می‌کنید آنگاه پیام را بر روی سیستم شما دانلود می‌کند. به همین دلیل سرعت بازیابی پیام‌ها در IMAP کم‌تر می‌باشد.
2- پروتکل pop3 پیام‌ها به صورت OffLine (زمانی که با سرویس دهنده‌ی پست الکترونیکی ارتباط ندارید) نیز قابل دسترس خواهد بود ولی در پروتکل IMAP حتماً باید با سرویس دهنده‌ی پست الکترونیکی در ارتباط باشید.
3- پروتکل pop3 در مواردی مفید است که شما نامه‌های پستی خود را تنها از روی یک کامپیوتر بررسی می‌کنید ولی مواقعی که می‌خواهید از روی چند کامپیوتر (منزل، اداره و …) نامه‌های پستی خود را بررسی کنید استفاده از پروتکل imap مفیدتر خواهد بود.
4- در پروتکل POP3 برای دستیابی به آخرین بروزرسانی باید بر روی دکمه‌ی Send/Receive کلیک کنید ولی در در پروتکل IMAP همواره با رسیدن پیام جدید خود به صورت خودکار بروزرسانی می‌گردد.
5- در پروتکل POP3 به دلیل اینکه پیام‌ها بر روی فضای هارد دیسک ذخیره می‌شوند مشکل محدودیت فضای جعبه پستی را نخواهید داشت، اما در پروتکل IMAP به دلیل اینکه پیام‌ها فضای MailBox را اشغال می‌کند ممکن با مشکل محدودیت فضا روبرو می‌شوید.
6- تمام ISPها و برنامه‌های پست الکترونیکی پروتکل POP3 را پشتیبانی می‌کنند ولی به دلیل پیچیدگی پروتکل IMAP تعداد کمی از ISPها و برنامه‌های پست الکترونیکی پروتکل IMAP را پشتیبانی می‌کنند.

7- در پروتکل POP3 پیام‌های پوشه‌ی Inbox از روی سرویس دهنده پاک می‌شود و شما تنها به همان پیام‌ها دسترسی دارید ولی در پروتکل IMAP تمام پوشه‌های ایجاد شده بر روی سرویس دهنده قابل مشاهده و قابل پیمایش خواهد بود و تغییرات انجام شده بر روی سرویس دهنده نیز اعمال می‌گردد.

چطور ايميل کار مي‌کند

اساساً ايميل چيزي جز يک متن ساده نيست. گرچه سرويس‌هاي جديد امکان اضافه کردن پيوست (Attachment)هاي مختلف از عکس و فايل را مي‌دهد ولي همچنان اين نوشته‌ها هستند که ايميل را تشکيل مي‌دهند.

به ايميل‌هايي که امروز دريافت کرده‌ايد نگاهي بيندازيد. حتماً نام سرويس دهنده‌هاي مختلف ايميل را در انتهاي نام فرستنده‌ها مي‌بينيد. اين نام‌ چه ياهو باشد و چه هاتميل و اي.او.ال، همگي چهار کار مشابه را انجام مي‌دهند.


ساده‌ترين نوع ايميل‌ها به اين صورت فعالييت مي‌کنند که براي هر فردي يک آدرس ايميل مشخص مي‌کند. براي مثال name1@mail1.com يا name2@mail2.com و براي هر کدام يک فايل متن ايجاد مي‌کند. براي مثال name1.txt يا name2.txt

حال اگر کسي بخواهد به اين آدرس‌ها ايميلي بزند بايد ايميل گيرنده را مشخص کند. وقتي روي ارسال کليک مي‌کند، سرور ايميل آن شخص به سرور ايميل يکي از اين آدرس‌ها متصل مي‌شود. سرور نيز متن ايميل و موضوع و نام فرستنده را به صورت يک متن به فايل متن name1.txt يا name2.txt اضافه مي‌کند. وقتي به سرور ايميل خود متصل مي‌شويد، اين فايل متن براي شما فرستاده مي‌شود و آن را به صورت ليستي از ايميل‌ها و متن آن‌ها مي‌بينيد.

همان طور که ديديد اين ساده‌ترين نوع کارکرد يک سرور ايميل است. حال بايد به يک مثال واقعي‌تر نگاه کنيم.

سرور‌هاي ايميل از پروتكل‌هاي SMTl و POP3 يا IMAP استفاده مي‌كنند.

براي مثال مي‌خواهيم ايميلي از آدرس name1@mail1.com به آدرس name2@mail2.com بفرستيم.

فرض کنيد براي اتصال به سرور ايميل از مرورگرInternet Explorer استفاده مي‌کنيم.

• مرورگر به سرور SMTP ؛ name1@mail1.com متصل مي‌شود و آدرس فرستنده و گيرنده و متن ايميل را اعلام مي‌کند.

• SMTP آدرس گيرنده را به دو قسمت نام (name2) و دامنه (mail2) تقسيم مي‌کند. اگر دامنه گيرنده مشابه دامنه فرستنده باشد،SMTP ايميل را به سرور POP3 مي‌دهد - كه در مثال ما اين طور نيست - و SMTP بايد با سرور دامنه ديگر ارتباط برقرار کند.

• SMPT به سرور DNS: Domain Name Server متصل مي‌شود. DNS قسمتي از اينترنت است که دربرگيرنده بانک اطلاعاتي از نام دامنه‌ها و آدرس IP آنهاست. براي تبديل نام دامنه به آدرس IP آن‌ها به DNS نياز داريم. به اين ترتيب SMTP آدرس IP سرور mail2.com را دريافت مي‌کند.

• SMTP آدرس name1@mail1.com ، را به SMTP آدرس name2@mail2.com مي‌دهد. SMTP وقتي متوجه مي‌شود ايميل مربوط به دامنه خود است آن را به سرور POP3 مي‌دهد.

اگر در اين ميان سرور SMTP با مشکلي مواجه شود، ايميل فرستاده شده به ليست انتظاري اضافه مي‌شود. معمولاً SMTPها از برنامه‌اي به نام Sendmail استفاده مي‌کنند.

به همين دليل ليست انتظار SendmailQueue نام دارد. اين برنامه مرنباً ايميل را براي سرور مي‌فرستد. اگر بعد از مدت معيني ايميل به مقصد نرسد شما را از نرسيدن ايميل مطلع مي‌سازد و آن را از ليست انتظار خارج مي‌کند.

در اين بين سرور POP3 وظيفه دريافت ايميل‌ها را دارد و در نگاهي ساده به کار نوعي از اين سرورها، ايميل دريافتي به فايل متني که POP3 براي شما ايجاد کرده اضافه مي‌شود. براي مشاهده ايميل‌ها تنها کافي است که فايل مخصوص خود را از POP3 دريافت کنيد.

ولي کار POP3 در مقايسه با آن چيزي که همه از يک سرورس ايميل انتظار دارند، کمي متفاوت است. وقتي از POP3 استفاده مي‌کنيد، هربار که ايميلي را باز مي‌کنيد، اين ايميل از فايل متن مخصوص شما حذف مي‌شود. تفاوت بين POP3 و IMAP در همين است.

وقتي از IMAP در خواست مشاهده ايميل‌هاي خود را مي‌کنيد، فايل‌ها مستقيماً از روي بانک اطلاعاتي سرور به شما نشان داده مي‌شود. ولي POP3 هر بار که به آن متصل مي‌شويد تمام ايميل‌هاي شما را به صورت يک فايل به کامپيوترتان مي‌فرستد و اطلاعات فايل را پاک مي‌کند و امکان چک کردن ايميل‌هاي خود از چند کامپيوتر متفاوت را به شما نمي‌دهد. با IMAP اين مشکل کاملاً حل شده است.

ولي اگر ايميل‌ها به صورتي که شرح داديم؛ يعني ذخيره ايميل‌ها به صورت يک فايل متن؛ کار کند، براي ارسال فايل به همراه ايميل به مشکل برمي‌خوريم.

به همين دليل در اولين سال‌هاي کار ايميل‌ها برنامه‌اي به نام uuencode وجود داشت که اطلاعات فايل‌ها را به صورت باينري (رقمي) در مي‌آورد و شما هر بار که فايلي همراه ايميل خود دريافت مي‌کرديد مجبور به دادن اين کدها به uuencode مي‌شديد.

در حال حاضر اساس کلي ارسال فايل همراه ايميل به همين ترتيب است. ولي اين کدسازي و کد خواني به صورت اتوماتيک توسط سرور ايميل انجام مي‌شود و شما فقط فايل را اضافه و گيرنده آن را به همان شکل فايل اصلي دريافت مي‌کند.